Vrije artsenkeuze op uitsterven na bedreigd

Tweede Kamer stemt in met budgetpolis van Minister Schippers

Donderdag 5 juni is de Tweede Kamer tot een akkoord gekomen over de vrije artsenkeuze; de vrije artsenkeuze blijft. Daarnaast is er besloten dat er vanaf 1 januari 2016 een budgetpolis wordt geïntroduceerd. Het is bij deze polis aan de zorgverzekeraar om te bepalen naar welke zorgverlener de cliënt wordt gestuurd. Maar stevenen we met deze budgetpolis niet recht af op de verdwijning van de vrije keuze in de zorg?

Huidige situatie
Momenteel zijn er twee verschillende polissen, te weten een naturapolis en een restitutiepolis. De naturapolis zorgt ervoor dat de geleverde zorg direct aan de zorgverlener vergoed wordt en dat de cliënt zelf geen factuur hoeft te betalen. Als de cliënt een zorgaanbieder uitkiest die geen contract heeft met zijn verzekeraar dan krijgt de cliënt slechts een deel van de geleverde zorg vergoed. Dit percentage ligt tussen de 60 en 80%.

Daarnaast is er een restitutiepolis die er voor zorgt dat de cliënt alle behandelingen vergoed krijgt, ook als de behandelaar geen contract heeft met de zorgverzekeraar. Deze polissen zijn vaak wat duurder, maar zorgen er wel voor dat de cliënt niet ongewenst met een hoge factuur opgezadeld wordt. Want als we kijken naar een behandeling binnen de Specialistische Geestelijke Gezondsheidszorg (SGGGZ) dan kunnen de kosten toch al snel oplopen tot 2.000 à 4.000 euro. Veel cliënten kunnen die 20 tot 40% niet zelf betalen als ze een naturapolis hebben. Een restitutiepolis biedt dan uitkomst.

De zorgverzekeraars zijn echter niet blij met deze restitutiepolissen (of de restitutieoptie van de naturapolissen). Met deze polissen worden namelijk veel kosten gemaakt die de zorgverzekeraar niet in de hand heeft, en aangezien het de zorgverzekeraar als taak is gesteld de kosten in de zorg te beperken, moeten deze polissen afgeschaft worden.

De zorgverzekeraars werken namelijk met de, voor u welbekende, omzetplafonds. Ieder jaar wordt er per zorgaanbieder voor een bepaald budget aan zorg ingekocht. Door deze omzetplafonds te hanteren kan de zorgverzekeraar monitoren hoeveel zorgkosten er worden gemaakt. Door de omzetplafonds te beperken of te verlagen worden op die manier volgens de zorgverzekeraars de kosten beperkt.

Afschaffen artikel 13
Maar de kosten voor een niet-gecontracteerde zorgverlener zijn niet in deze omzetplafonds meegenomen. Als een cliënt met een restitutiepolis naar een zorgverlener gaat die geen contract heeft met zijn zorgverzekeraar dan maakt de verzekeraar extra kosten voor deze cliënt die niet binnen het omzetplafond valt. Deze kosten zijn niet te voorzien en kunnen ook moeilijke beperkt worden. Om die reden willen de zorgverzekeraars af van de restitutiepolissen.

Daarom is er door de overheid gekeken of artikel 13 van de zorgverzekeringswet, waarin het hinderpaalcriterium genoemd wordt, gewijzigd kon worden. Artikel 13 bepaalt dat iedereen vrij is om te kiezen naar welke zorgverlener hij gaat. En daarnaast moeten de zorgkosten niet te hoog zijn, zodat dit een hinderpaal vormt om zorg af te nemen bij een behandelaar (hinderpaalcriterium). Met dit hinderpaalcriterium kan men met een naturapolis toch nog 60 tot 80% vergoed krijgen van een behandeling bij een niet-gecontracteerde aanbieder.

Introductie Budgetpolis
Omdat we het in Nederland erg belangrijk vinden dat we zelf kunnen kiezen heeft de Tweede Kamer op 5 juni besloten dat de keuzevrijheid in de zorg moet blijven. Maar om tegemoet te komen aan de wens van de zorgverzekeraars heeft Minister Schipper de budgetpolis geïntroduceerd. Vanaf 1 januari 2016 is deze budgetpolis een feit. Volgens minister Schippers moet deze polisvorm zorgen voor betaalbare kwalitatief goede zorg en zou het ondoelmatige dure zorg tegen moeten gaan. Kortom men wil kwakzalverij voorkomen. Maar is een zorgverlener die geen contract sluit met een zorgverzekeraar wel per definitie een kwakzalver?

Niet gecontracteerd betekent niet per definitie kwakzalverij
De redenen, waarom zorgverleners geen contract tekenen, hebben vaak te maken met de te krappe omzetplafonds en de belachelijk hoge administratieve eisen die een zorgverzekeraar stelt bij de contractering.

Ik werk bijvoorbeeld samen met een psychiater die dit jaar geen contract heeft kunnen afsluiten met VGZ omdat het aangeboden omzetplafond te laag is. Als hij het contract had getekend dan had hij de helft van zijn VGZ-cliënten, die momenteel in behandeling zijn, de deur moeten wijzen. Het is een psychiater die ernstige geestelijke problematiek behandelt bij cliënten die vaak meerder jaren in de praktijk komen. Het stopzetten van een psychiatrische behandeling zou indruisen tegen de medische plicht die hij heeft afgelegd toen hij arts werd. VGZ geeft aan dat een zorgverlener de plicht heeft om een cliënt door te behandelen ook al is het omzetplafond bereikt en dat een behandeling niet stopgezet kan worden. Maar er moet ook brood op de plank komen om van te leven en als de behandeling uiteindelijk niet betaald wordt dan kan de praktijk failliet op lange termijn failliet gaan en is de cliënt niet veel beter af. Omdat deze psychiater het beste wil voor zijn cliënten heeft hij de keuze gemaakt om geen contract te tekenen, zodat de behandeling van alle VGZ-cliënten voortgezet kan worden. Maar betekent dit dan gelijk dat hij ondoelmatige en dure zorg levert?

Een ander voorbeeld is van een psychotherapeut die geen contract heeft getekend omdat er te veel administratieve eisen worden gesteld in de contracten. Zij heeft besloten om contractvrij te gaan werken, zodat ze geen uren meer kwijt is aan het doornemen van lange contracten met kleine lettertjes, het versturen van vragenlijsten en het aanleveren van DIS-bestanden bijvoorbeeld. Ze heeft meer tijd gekregen, tijd die ze kan besteden om meer zieke mensen te helpen. Want die zijn er genoeg in Nederland.

Nederlander kiest veel voor weinig
Maar met de budgetpolis komen deze twee behandelaren buiten spel te staan en kunnen ze hun praktijk niet meer voortzetten. Lage polissen zijn aantrekkelijk voor de Nederlander, want die denkt: “Ah, fijn zo’n lage zorgpremie, van dat geld dat ik per maand overhoud kan ik toch weer een keer lekker uit eten of op vakantie gaan!”. En geef ze eens ongelijk; we willen in deze dure tijden toch allemaal wel eens wat geld overhouden voor leuke dingen? De cliënt verwacht op voorhand ook niet gebruik te zullen gaan maken van de zorgpremie, maar als het eenmaal puntje bij paaltje komt dan wil de cliënt ook niet zelf betalen voor de kwalitatief goede zorg bij de behandelaar naar keuze.

Maar dat is wel een situatie die vanaf 2016 meer en meer zal gaan spelen. Mensen die kiezen voor een budgetpolis kunnen niet meer zelf hun behandelaar kiezen. De zorgverzekeraar bepaalt dan waar de cliënt in behandeling kan gaan. Geen keuze meer dus!

Daarnaast wordt de keuzevrijheid in de zorg ook beperkt bij een restitutiepolis. In de kamerbrief “Toezegging recht op gecontracteerde zorg” staat het volgende geschreven:

De zorgverzekeraar zal volledig transparant moeten zijn over de inhoud van de polis en het feit dat ondanks dat een aanbieder is gecontracteerd, het mogelijk is dat de zorgverzekeraar de aanbieder op een gegeven moment (bij het bereiken van een omzetplafond) niet meer financiële ruimte biedt om patiënten te behandelen.

Dit betekent dus eigenlijk dat iemand met een restitutiepolis alsnog niet terecht kan bij een behandelaar naar keuze. Als het omzetplafond van de zorgverlener naar keuze is bereikt dan heb je als cliënt gewoon pech. Waarom zou je als cliënt dan überhaupt een duurdere polis aanschaffen als je op voorhand weet dat dit toch geen keuzevrijheid biedt omdat alle zorgplafonds al bereikt zijn?

Vrije artsenkeuze op uitsterven na bedreigd
Ondanks het feit dat er heel hard wordt geroepen dat de keuzevrijheid in de zorg blijft is dit het begin van het einde. We stevenen af op een tijdperk waarin de zorgverzekeraar op de stoel van de huisarts gaat zitten en bepaalt wie de beste zorg kan leveren aan de cliënt op basis van een contractuele overeenkomt. Er wordt niet meer gekeken naar kwalitatief goede zorg, maar alleen nog maar naar omzetplafonds en waar er nog plek is. Met de komst van de budgetpolis en de beperking van de restitutiepolis krijgen de verzekeraars nog meer macht in handen en is van een vrije artsenkeuze geen sprake meer.

Bronnen:
·         Dorresteijn, M. van, “Vrije artsenkeuze blijft”, 3 juni 2014, Zorgvisie http://www.zorgvisie.nl/Kwaliteit/Nieuws/2014/6/Schippers-Vrije-artsenkeuze-blijft-1534403W/?cmpid=NLC|zorgvisie|2014-06-03|Schippers:_Vrije_artsenkeuze_blijft&utm_content=buffer4cc62&utm_medium=social&utm_source=facebook.com&utm_campaign=buffer

·         NIP, “Meer duidelijkheid rechten patiënt met restitutiepolis bij bereiken omzetplafond”, 6 juni 2014, NIP, http://www.psynip.nl/het-nip/nieuws/meer-duidelijkheid-rechten-patient-met-restitutiepolis-bij-bereiken-omzetplafond.html?pageId=975155

·         Schippers, E., “Kamerbrief: Toezegging recht op gecontracteerde zorg”, 2 juni 2014, Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, http://www.psynip.nl/website-openbaar-documenten-nip-algemeen/nieuws/kamerbrief-toezegging-recht-op-gecontracteerde-zorg.pdf

·         Skipr Redactie, “Schippers kondigt budgetpolis aan”, 2 juni 2014, Skipr, http://www.skipr.nl/actueel/id18579-schippers-kondigt-budgetpolis-aan.html